Seks İsyanları

Orijinal adı The Sex Revolts Gender Rebellion and Rock?n Roll [Seks İsyanları Toplumsal Cinsiyet İsyanı ve Rock?n Roll ] olan ve Türkçeye Seks İsyanları olarak çevrilen Simon Reynolds ve Joy Press?in kitabı Rock müzik tarihindeki toplumsal cinsiyetçilik gerçeğini gözler önüne seren bir araştırma inceleme kitabıdır. 422 sayfadan oluşan ve geniş bir kaynakçaya sahip olan bu kitabın ilk basımı 2003 yılında yapılmış ancak Türkiye?de bu kitap için toplatılma kararı alınmıştır. Daha sonra tekrar 2006 yılında kitap rafları arasındaki yerini alabilmiştir.

Seks İsyanları?nda ilk olarak Rock?ın sahip olduğu ?düzen dışılık? kavramı sorgulanıyor. Düzen dışılık denince de akla gelen ilk kelimeler Rock müziğin de çağrıştırdığı ?asi? veya ?isyankâr? olduğuna göre, bu kavramlar ile devrimcilik arasındaki fark ortaya konuyor. Hayatın ve içindekilerin belirli bir sistem eşliğinde rayından sapmayan bir tren gibi gitmesine karşı olan bu asilik; yani düzene, sisteme karşı çıkış aslında kapitalizm ile veya daha genel bir ifadeyle sistem ile bazı konularda örtüşüyor, bu yüzden de kitabın yazarları tarafından devrimci kabul edilmiyor. Bu durumda asi dediğimiz sistem karşıtlarının yaptığı, ataerkil düzen politikasını toplumda ?isyankâr? bir biçimde yürütmekten başka bir şey değil. Yine kitapta yer alan bir örnek açıklayıcı olabilir: Kitapta geçen The Wild One filminin bir sahnesinde motosikletçi karakterine neye karşı isyan ettiği sorulduğunda o ?seçenekler neler?? şeklinde cevabı vermektedir.

Kitapta, kadının sözü edilen ?asi?lerin gözünde bir anne figürü olarak canlandırıldığı vurgulanıyor. Anneye duyulan isyan, isyanın temelini oluşturuyor. Anneden ayrılma isteği daha sonra o huzuru tekrar bulma adına asileri bir yolculuğa sürüklüyor. Anneden kaçarak yeni bir yuva arama isteği yüzünden de asi, soyut bir kadınsılığın ihtiyacını duyarken günlük hayatta karşılaştığı kadınları hor görüyor. ?Düzen?in ihtiyaç duyduğu özellikleri (evcimenlik, sadıklık vb.) taşıdığı varsayılan kadın, erkeğin ayağına zincir vurduğu düşüncesiyle asiler tarafından aşağılanıyor ve bu çok farklı biçimlerde duyulan bir nefrete dönüşüyor. Kitapta bu düşmanlığın ve yuva arayışının ne boyutta olduğuna, durumu ensest ile ilişkilendirebilecek filmler, kitaplar ve şarkı sözleri örnek gösterilerek yer veriliyor.

İlk bölümde yuvadan ayrılmanın hırçınlığı, ikinci bölümde kendini sıcak yuva arayışına bırakıyor. Kitabın ikinci kısmında ise bu aşırı bireycilikten yorgun düşen, kaçmak için kitapta ?doğmuş ruhun teslimiyeti? şeklinde ifade edilen kabullenilmiş çaresizliği benimseyen asiler işleniyor. Rock?n Roll?un çılgın dünyasından farklı olarak Pink Floyd, Van Morrison gibilerin şarkı sözlerinden sızan o ?yuvayı arayış?a şahit oluyoruz.

Son bölümde ise kadının Rock dünyasında yer edinebilme çabası işleniyor. Günlük hayatta kendisinden kaçılan, Rock konserlerinde ?groupie? olarak yer edinebilmiş, evcimen ve hor görülen kadının Rock dünyasından içeri adım attığında yaşadığı tedirginliği, sahip olduğu çelişkileri gözler önüne seriyor kitap. Dişi öznelliğinin pekiştirilmesi ve kimlik oluşumu arasındaki travma işlenerek dişi bir isyanın çıkışına tanık ediyor bizleri Seks İsyanları. Patti Smith, Christina Hynde gibi kadın şarkıcıların seçeneklerini ?metreslik? ve ?ilham periliği? dışına çıkarma başarısı, ?babasının küçük kızı? olmaktan, yani hanım hanımcık bir tarzda yetiştirilip bu çizgi doğrultusunda sonu evlenip çocuk sahibi olmaya, onlara bakmaya varan bir hayattan vazgeçip ?Rolling Stones?vari bir kadın düşmanlığının seçimi anlatılıyor. Özetle kitap, Rock?ın içinde bulundurduğu birçok zıtlıkla (sert erkek, yumuşak erkek, asi ergen, erkekfatma karakterleri) birlikte okuyucuya toplumsal cinsiyet merceğinden bakılan gerçekler sunuyor. Bu gerçekler sunulurken kitabın birçok araştırmadan ve kaynaktan faydalandığını belirtmekte fayda var.

Ortada bu kadar gerçeklik olunca kitabı okurken kafanızda birçok soru oluşuyor ancak olası cevapları teker teker yine okurken buluyorsunuz.

Ezgi Türkeli

No Comments »